Grenzen.
Het klinkt als een abstract begrip, maar we hebben het er continue over. Je grenzen bewaken, niet over je grens heen gaan. Maar als je niet weet hoe dat moet, omdat je geen idee hebt van jouw grenzen, omdat je ze gewoonweg niet voelt, wordt het ingewikkeld.
Hoe vaak ik niet aan het einde van een lange dag met veel activiteiten heb gedacht: Dit was eigenlijk gewoon teveel voor me. Maar ja, toen was het kwaad al geschied en was ik doodmoe, geïrriteerd en waren mijn nek en schouders dusdanig gespannen dat ik een knallende hoofdpijn had.
Ik heb zelfs een periode gekend waarin ik alleen maar doorging, zonder stil te staan bij hoe het voelde, laat staan dat ik mijn grenzen voelde. Totdat mijn lijf, doodmoe van alle signalen die zij constant aan mij zond maar die ik consequent negeerde, dacht: En nu is het klaar! Het moment dat ik alleen nog maar apathisch voor me uit kon staren achter mijn pc op kantoor, vooral kortaf reageerde naar mij omgeving en ik alleen nog maar negatief kon denken, gingen eindelijk mijn ogen open: Dit kan zo niet langer. Wederom: Veel te laat!
Waarom is het soms zo moeilijk om je grenzen te voelen?
Vaak denken we bij grenzen aan nee zeggen. Maar voordat je een grens kunt aangeven, moet je eerst merken dát er een grens geraakt wordt. En juist dat blijkt voor veel mensen lastig.
Soms ben je zo gewend geraakt om door te gaan, rekening te houden met anderen of verantwoordelijkheid te dragen, dat je niet meer goed opmerkt wat er in jezelf gebeurt. Je merkt pas achteraf dat iets te veel was. Dat je moe bent. Geïrriteerd. Gespannen. Of dat je eigenlijk geen ruimte meer had voor wat erbij kwam.
Daarnaast zijn grenzen niet altijd zwart-wit. Het is niet altijd direct duidelijk of je ergens geen zin in hebt, iets spannend vindt of dat iets echt niet goed voelt voor jou. Daarvoor is het nodig om stil te staan bij wat er in je lichaam gebeurt en welke behoefte daaronder ligt.
Ook kan er een stemmetje zijn dat zegt dat je niet moeilijk moet doen, dat je anderen niet wilt teleurstellen of dat je het best nog even vol kunt houden. Daardoor ga je gemakkelijk voorbij aan de signalen die er eigenlijk al waren.
Het voelen van je grenzen begint daarom niet met harder je best doen, maar met vaker stilstaan. Wat gebeurt er eigenlijk in mij? Wat voel ik?
Subtiele signalen
Ik heb inmiddels geleerd dat mijn lichaam me daar heel graag bij wil helpen, maar dan moet ik wel leren verstaan wat het probeert te zeggen.
Veel mensen denken bij luisteren naar je lichaam aan duidelijke signalen. Dorst. Honger. Vermoeidheid. Maar als het gaat om grenzen voelen, werkt het vaak subtieler.
Je lichaam reageert voortdurend op wat er om je heen gebeurt. Op een verzoek van een collega. Op een volle agenda. Op een gesprek waarin je je niet helemaal op je gemak voelt. Op een afspraak waar je eigenlijk geen energie voor hebt.
Misschien merk je dat je ademhaling oppervlakkiger wordt. Dat er spanning ontstaat in je schouders. Dat je sneller gaat praten. Dat je onrustig wordt, begint te friemelen of juist verstijft. Misschien krijg je een knoop in je maag, een drukkend gevoel op je borst of voel je ineens vermoeidheid opkomen.
Deze signalen zijn niet verkeerd of lastig. Ze geven je informatie, waardoor je er naar kunt handelen.
Mijn eigen lichaam geeft bijvoorbeeld signalen die ik vroeger niet opmerkte. Als ik gespannen ben, klem ik mijn kiezen op elkaar. Als ik te lang achter mijn bureau zit en ik eigenlijk een pauze moet nemen, trekken mijn schouders zich ongemerkt op. Wanneer ik me niet helemaal veilig voel in een gesprek, merk ik dat mijn keel zich wat samentrekt en ik anders ga praten.
Vroeger had ik daar geen aandacht voor. Dan merkte ik pas aan het einde van de dag dat ik hoofdpijn had, uitgeput was of geïrriteerd reageerde. Nu begrijp ik dat mijn lichaam me al veel eerder iets probeerde te vertellen.
Naar je lichaam luisteren begint daarom niet met direct weten wat je nodig hebt. Het begint met nieuwsgierig worden. Wat gebeurt er eigenlijk in mijn lijf tijdens de dag? In welke situaties voel ik ontspanning? Wanneer ontstaat er spanning? En wat zou die spanning mij kunnen vertellen? Wat had ik op dat moment nodig?
Probeer eens een week lang regelmatig stil te staan bij deze vragen. Niet om jezelf te analyseren, maar om vertrouwd te raken met de taal van je lichaam. Dan heb je de eerste stap al gezet, namelijk die van bewustwording.
Wil je hier meer over leren?
In het najaar ga ik hier een workshop over geven. Meer info? Kijk hier.
Reactie plaatsen
Reacties